Narsist kişilik bozukluğu, kişinin kendisini aşırı önemli görmesi, sürekli beğeni ve ilgi arayışı içinde olması ve başkalarının duygularına karşı duyarsızlık göstermesi ile karakterize edilen bir ruhsal bozukluktur. Kişiler kendilerini özel, üstün ya da farklı bir konumda görürler ve çevrelerinden bu durumu kabul etmelerini beklerler fakat, iç dünyalarında çoğu zaman kırılgan bir özgüvene sahip olabilirler ve eleştirilere karşı aşırı duyarlıdırlar. Narsist kişilik bozukluğu olan bireylerin hayatlarında iş, sosyal ilişkiler ve romantik bağlar büyük zorluklarla doludur. Bunun sebebi de başkalarının ihtiyaçlarına ya da hislerine empati göstermek konusunda zayıf olmalarıdır.
Narsist Kişilik Bozukluğu Belirtileri Nelerdir?
Narsist kişilik bozukluğunun en belirgin belirtileri arasında abartılı bir öz-değer algısı, sürekli hayranlık ve övgü arayışı, eleştirileri kabul edememe, başkalarını küçümseme ve ilişkilerde bencil davranışlar vardır. Kişiler, başkalarının duygularını anlamakta zorluk çeker ve empati kuramazlar. Aynı zamanda, başarı, güç, güzellik gibi konularda hayalperest fanteziler geliştirme eğilimindedirler. Çoğunlukla, başkalarının başarılarını küçümseyerek kendilerini daha üstün hissetmeye çalışırlar ve çıkarlarına hizmet eden ilişkiler kurmaya çalışırlar. Bunlarla beraber;
Narsist Kişilik Bozuklu Neden Olur?
Narsist kişilik bozukluğunun nedenleri tam olarak bilinmemekle birlikte, çocukluk dönemindeki deneyimlerin büyük bir rol oynadığı düşünülmektedir. Aşırı övülme ya da aşırı eleştirilme, dengesiz ebeveyn tutumları, sevgisiz bir aile ortamı veya aşırı koruyucu bir yetiştirme tarzı narsist eğilimlerin gelişmesine zemin hazırlayabilmektedir. Genetik faktörlerin de bu bozukluğun oluşumunda etkili olabileceği düşünülmektedir. Yani hem biyolojik yatkınlık hem de çevresel faktörler bir araya gelerek bu kişilik bozukluğunu tetikleyebiliyor.
Narsist Bireylerin Düşünce Yapısı ve Kendilik Algısı
Narsist bireyler, kendilerini genellikle mükemmel ya da her şeyin en iyisini hak eden kişiler olarak görürler. Bu kişilerin iç dünyalarında büyük bir özgüven sorunu vardır ama bunu dışarıya güçlü, özgüvenli ve üstün biri gibi yansıtırlar. İçten içe kendilerini yetersiz hissedebilirler ve bu duyguyu örtbas etmek için sürekli olarak başkalarının onayına, hayranlığına ihtiyaç duyarlar. Dışarıdan bakıldığında özgüvenli gibi görünseler de en ufak bir eleştiri ya da başarısızlık durumunda kırılganlık gösterirler.
Narsist Kişilik Bozuklu Türleri Nelerdir?
Narsist kişilik bozukluğu iki ana türde ortaya çıkar; Görünür (Grandiyöz) Narsizm ve Gizli (Hassas) Narsizm. Görünür narsizmde, hastalar daha belirgin bir şekilde kendilerini üstün gösterir, sürekli ilgi ve hayranlık talep ederler. Gizli narsizmde ise bu üstünlük ve ilgi ihtiyacı daha içe dönüktür; kişi kendini dışarıdan daha sessiz ve içe kapanık gösterse de iç dünyasında derin bir onaylanma arayışı vardır. Her iki tür de başkalarıyla sağlıklı ilişkiler kurmayı zorlaştırır.
İlginizi Çekebilir: Bireysel Terapi Danışmanlığı
Narsist Kişilik Bozukluğu ile Yaşamanın Zorlukları
Narsist insanlarla yaşamak ya da çalışmak, çoğu zaman büyük bir sabır gerektirmektedir. Hastalar ilişkilerde hep ön planda olmayı, övülmeyi ve kendilerine odaklanılmasını beklerler. Bu da başkalarının ihtiyaçlarının göz ardı edilmesine, duygusal manipülasyonlara ve sürekli bir tatminsizlik hissine sebebiyet verir. Narsist insanlar çoğu zaman eleştirileri kabul etmez ve hatalarından sorumlu tutulmayı reddederler, bu da özellikle yakın ilişkilerde büyük sorunları doğurur.
Narsist Kişilik Bozukluğu ile Empati Eksikliği Arasındaki Bağlantı
Empati, başkalarının duygularını anlama ve onlara duyarlı olma yeteneğidir ama narsist hastalarda empati eksikliği vardır. Hastalar başkalarının hislerini anlamakta ve önemsemekte zorluk çekerler çünkü kendi ihtiyaçları her şeyden önce gelir. Empati eksikliği, narsist kişilerin başkalarının duygularını incitmesine ya da onları manipüle etmesini de beraberinde getirmektedir.
Narsist Kişilik Bozukluğu Tedavi Edilebilir mi?
Narsist kişilik bozukluğu, tedavi edilebilir ama son derece zor bir kişilik bozukluğudur. Hastalar kendilerinde bir sorun olduğunu kabul etmekte zorlandıkları için tedaviye başlama eğiliminde değillerdir. Fakat terapi ile narsist eğilimlerin farkına varıp bunlarla başa çıkma stratejileri öğrenilebilir. Özellikle uzun süreli terapi süreçler, narsis kişilik bozluğu yaşayan hastaların davranışlarını değiştirmeleri için iyi bir süreç olarak karşımıza çıkar.
Narsist Kişilik Bozuklu Terapi ve Tedavi Yöntemleri
Narsist kişilik bozukluğunun tedavisinde en etkili yöntem psikoterapidir. Bilişsel davranışçı terapi, narsist kişilik bozukluğu hastası insanların düşünce kalıplarını anlamalarına ve sağlıklı ilişkiler kurmalarına olanak sağlayabilen bir yöntemdir. Terapi süreci uzun ve zorlu olsa da kişinin kendini tanıması, empati geliştirmesi ve daha sağlıklı bir kendilik algısı oluşturması için gereklidir. Grup terapileri de narsist insanların sosyal ilişkilerdeki davranışlarını gözden geçirmelerini kolaylaştırır.
Narsist Kişilik Bozukluğu ile Diğer Ruhsal Bozukluklar Arasındaki İlişki
Narsist kişilik bozukluğu, sıklıkla diğer ruhsal bozukluklarla birlikte görülür. Başlıca depresyon, anksiyete bozuklukları ve madde bağımlılığı narsist kişilik bozukluğu yaşayan insanlarda son derece sık görülmektedir. Bozukluklar, narsist hastaların kırılgan özgüvenlerini desteklemek için başvurdukları savunma mekanizmalarının bir sonucudur da. Bunların yanı sıra, narsist kişilik bozukluğu olan bireyler, sosyal izolasyon, iş kaybı veya ilişki problemleri nedeniyle daha fazla duygusal zorluk yaşayabilmektedir.
Narsist Kişilik Bozukluğu Çocuklar ve Gençlerde Görülür mü?
Evet, narsist kişilik bozukluğu belirtileri çocukluk ya da gençlik döneminde de ortaya çıkabilmektedir. Bu anlamda özellikle aşırı övülme çocuklukta varsa, eleştirilmeme ya da sürekli bir özel muamele görme gibi durumlar da çocuklarda narsist eğilimlerin gelişmesine neden olabilmektedir fakat çocuklarda görülen narsist davranışlar her zaman bir kişilik bozukluğu anlamına gelmez. Çocuklar ve gençler, gelişim süreçlerinde doğal olarak kendini merkezde görebilirler, bu nedenle bu tür davranışlar dikkatle izlenmeli ancak profesyonel bir değerlendirme yapılmadan kişilik bozukluğu tanısı konulmamalıdır.
Narsist Kişilik Bozukluğunu Fark Etmek: Kendi Kendine Tanı Mümkün mü?
Narsist kişilik bozukluğu, genellikle kişinin kendisini fark etmekte zorlandığı bir bozukluktur. Narsist insanlar, kendilerinde bir sorun olduğunu kabul etmezler çünkü çevrelerindeki herkesin yanlış ya da yetersiz olduğunu düşünürler. Dolayısıyla kendi kendine tanı koymak bu açıdan mümkün gördüğümüz bir şey değildir. Profesyonel bir psikoterapistin yardımıyla kişi, davranışlarını ve düşünce kalıplarını daha objektif bir şekilde değerlendirebilir.
Narsist Bireylerle Başa Çıkma Stratejileri
Narsist kişilik bozukluğu yaşayan biriyle ilişkideyseniz ya da onlarla çalışıyorsanız, sabırlı ve dikkatli olmanızı öneririz. Onlara karşı doğrudan eleştirilerden kaçınmak, sınırlar koymak ve kendi duygusal sağlığınıza dikkat etme yapabileceğiniz en iyi davranış örüntüsüdür. Empati eksiklikleri nedeniyle size karşı manipülatif ya da bencil davranışlar sergileyebilirler, bu yüzden net sınırlar çizmek ve bu sınırları korumak narsist bireylerle başa çıkmanızı kolay bir hale getirebilmektedir.
Narsist Kişilik Bozukluğu Neden Olur?
Çocukluk dönemindeki deneyimler ve genetik faktörler narsist kişilik bozukluğunun en büyük ana sebeplerindendir diyebiliriz.
Narsist Kişiler Empati Yapabilir Mi?
Genellikle empati kurmakta zorluk çekerler.
Narsist Kişilik Bozukluğu Tedavi Edilebilir Mi?
Evet, terapi ile tedavi edilebilir fakat hastadan hastaya değişebilmekle beraber uzun bir süreç gerektirir.
Narsist Kişilik Bozukluğu Çocuklarda Görülür Mü?
Evet, fakat tek başına belirtilerle değil çocukluk davranışları dikkatle değerlendirilmelidir.
Narsist Kişiler Kendilerinde Sorun Olduğunu Fark Eder Mi?
Genellikle sorunlarını kabul etmezler ve başkalarını suçlarlar.
Narsist Bozukluk Başka Ruhsal Bozukluklarla Birlikte Görülür Mü?
Evet, depresyon ve anksiyete gibi bozukluklarla sıkça birlikte görülür.
İlginizi Çekebilir: Beylikdüzü Psikolog Merkezi